اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلّم نظام شورايى را وضع و مفهوم و جنبهء شرعى آن را معيّن كرده باشد ، اما اقدام به آگاهاندن فرهنگ آن به مسلمانان نكرده باشد « 1 » . از اين رو روشن مىشود حضرت رسول اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلّم شورا را براى امت به مثابهء نظامى جانشين ، طرح نكرده بود . زيرا ممكن نيست اين نظام به نحوى كه متناسب با اهميت آن باشد طرح شده باشد ، اما پس از رحلت پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلّم از همهء مردم و كليهء جريانات موجود در جامعه مخفى بماند « 2 » . ازجمله امورى كه اين حقيقت را به‌طور چشمگيرى روشن مىكند ، توجه به اين نكات است : اولا : نظام شورايى براى جامعه‌اى كه قبل از نبوت هيچ تجربه‌اى

--> ( 1 ) - زيرا سنت مبارك و سيرهء شريفهء حضرت در اين موارد بر آگاهى [ و هشدار و تذكار ] بود و ما در مواردى كه كم اهميت‌تر از موضوع زمامدارى باشد ، اين سيره را - بىشمار - از حضرت مشاهده مىكنيم . ( 2 ) - اختفاى جزئيات انديشهء نظام شورايى ، دست‌كم تا حد تعيين اصول اساسى و كلى آن به مثابهء يك نظام حكومتى ، حقيقتى است غير قابل انكار ، زيرا از هيچ يك از طرفين درگير - چه در اجتماع سقيفه و چه بعد از آن - نصى در اين مورد از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلّم نقل نشده است . به عنوان نمونه به منابعى كه جريان سقيفه را نقل كرده‌اند ، از قبيل تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 234 ، مراجعه شود .